Diderot Etkisi / Aldıkça Daha Fazla Almaya Nasıl Etki Eder

22 Mayıs


Marka, pazarlama ve tüketici kimliği üzerine çalışmalar yapan antropoloji uzmanı Grant Mc Cracken 1988 yılında, 18. yy'da yaşamış ünlü Fransız düşünür Denis Diderot’dan esinlenerek "Diderot Etkisi" kavramını ortaya koymuştur.

Adını anlayacağınız üzere Fransız Filozof Denis Diderot'tan alan bu kavram, çağımızın tüketim kültürü içerisinde önemli bir psikolojik gerçeği ifade etmektedir.

Diderot etkisi en basit tanımı ile satın aldığımız her şeyin bizi yeni bir şey almaya teşvik etmesi anlamına geliyor.

Peki nasıl?




Onu da diderotun başına gelen bir olayla açıklayalım.

Bir gün bir arkadaşı diderota yeni bir sabahlık hediye eder. Kırmızıya çalan güzel rengi ve kadife dokusuyla sabahlık, diderota kendini çok iyi hissettirir. Diderot yeni sabahlığını giyip çalışma masasının başına geçtiğinde, sabahlığının yanında masasının, masa üzerindeki objelerin, odadaki diğer eşyaların sönük kaldığını görür. 

Şık sabahlık yeni referans noktası olmuştur ve bu noktadan bakıldığında diğer tüm eşyalar değerini yitirmiştir. Diderot bu sabahlığa uyum sağlayacak yeni ve güzel bir masanın ihtiyaç olduğunu düşünüp, masasını değiştirir. Sonra masanın üzerindeki objeleri de!

Tabi değişim bu kadarıyla kalmaz.

Bu kez yeni masasıyla kitap kutusu, sandalyeler ve odadaki bir takım eşyaların da bütünlük ve uyum sağlayacak şekilde yenileriyle değiştirilmesi gerektiğine karar verir.

Her yeni gelen eşya eski olan bir başkasına dikkat çeker ve odadaki uyum sağlanana kadar diderot eşyalarını değiştirmeye devam eder.

Adeta bir domino etkisi!

Sonuçta tüm bunlar bittiğinde ister istemez bu süreci yaşamış olmasına sebep olan yeni sabahlığı eskisine değiştiğine pişman olur diderot.

Bu değişimle birlikte yeni eşyaların bir güç oluşturduğunu ve buna kapıldığını anlaması da uzun sürmez. Diderot bu sürece bütünlük duygusunu koruma eğilimimizin yol açtığını söyler. Yeni sabahlık, (kendi deyimiyle ‘asil’ eşya) diğer eşyalarına uymamış, bütünlüğü bozmuştur.

Diderot bütünlüğü olarak da adlandırılan bu kavram, yeni bir eşyanın nasıl yeni ve daha çok eşya almaya yönlendirdiğini de gözler önüne seriyor.


Köprü (başlangıç) ürünler

Mc Cracken köprü ürünlerden bahseder. Tüketicinin varolan uyumunun dışında olan, plansız bir satın alma ve bunun da yeniden uyumu sağlamak için yarattığı yeni satın alma güdüsü, bir üst sosyal basamağa çıkmak için etki yaratır. Buna başlangıç ürünü denir.

Köprü ürününün satın alınmasıyla başlayan değişim, diğerleriyle devam eder. Bu olgu, insanların tüketim yoluna çıkmalarının önemli mekanizmalarından biridir. 

Alışveriş çılgınlığı, satın alınan eşyaların aidiyet , kimlik ve sosyal sınıf algısı gibi kavramlarla da yakından ilişkili olan bu kavramı ilk olarak Diderot kendisinde gözlemleyerek sonrasında buna dair düşüncelerini “Eski Giyinme Elbisesi İçin Pişmanlıklar ” adlı makalesinde kaleme almıştır.


Diderotun kaleminden, bu süreç hakkındaki duygularını;

Neden saklamadım onu sanki? O bana alışmıştı, ben de ona… Vücudumu sıkmadan bütün kıvrımlarını sarıyordu; göz okşayıcı ve yakışıklıydım. Diğeri kaskatı ve kolalı, beni hantal gösteriyor. Oysa berikinin teveccühü her ihtiyacı karşılamaya hazırdı – malum, fukaralık hep vazifeşinastır. Bir kitap tozlanmayagörsün, silmek için eteklerinden biri hazır ve nazırdı. Koyulaşan mürekkep, tüy kalemimden akmayı reddetse, yan tarafını uzatıverirdi. Üzerindeki uzun siyah çizgilerden belli olurdu bana sunduğu hizmetler. Bu uzun çizgiler littérateur’ü, yazarı, çalışan adamı ele verirdi. Oysa şimdi işe yaramaz bir zengin havası geldi üzerime. Kimse kim olduğumu bilmiyor.
Onun içindeyken, ne bir uşağın sakarlığından korkardım ne de kendi sakarlığımdan; ne alev alacak diye endişelenirdim, ne de üstüne su dökülecek diye… Eski sabahlığımın mutlak efendisiydim. Yenisinin kölesi oldum.
Altın postun başında nöbet tutan ejderha tasalanmamıştır benim kadar. Endişe sarıyor dört yanımı.
Genç bir kızın nazına, merhametine teslim olmuş karasevdalı ihtiyar, sabahtan akşama sızlanır durur, “nerede benim o iyi, o eski kâhyam” diye. “Onu bu kız yüzünden kovduğum gün hangi şeytana uydum kim bilir!” Sonra da ağlar, iç çeker.
Ağlamıyorum, iç çekmiyorum, ama içimden sürekli şöyle diyorum: Alelade kumaşı allayıp pullayıp ona fiyat biçme sanatını icat edene lanet olsun. Saygı ve hayranlık duyduğum şu kıymetli giysiye lanet olsun. Nerede benim o eski, alelade kumaştan, mütevazı, rahat çaputum?
Dostlarım, eski dostlarınızı muhafaza ediniz. Dostlarım, varsıllığın size dokunmasından sakınınız. Benim durumum size ibret olsun. Yoksulluğun kendine has özgürlükleri vardır, zenginliğin de mahzurları.
Fakat hepsi bu değil dostlarım. Lüksün tahribatına, sürekli artan bir lüksün neticelerine kulak verin.
Eski sabahlığım, etrafımdaki diğer döküntülerle ahenk içindeydi. Bir hasır sandalye; bir tahta masa; bir Bergamo halısı; birkaç kitabı taşıyan bir kalas; köşelerinden duvar halısının üzerine tutturulmuş, çerçevesiz, isli birkaç gravür; bu gravürlerin arasında havaya kalkmış birkaç sıva parçası, sabahlığımla birlikte en ahenkli fukaralığı meydana getiriyordu.
Her şeyin ahengi bozuldu şimdi. Uyum yok artık, birlik yok, güzellik yok.

Diderot etkisini hissetmeyenimiz yoktur sanıyorum.
Yeni bir ev alırsınız eşyaları yenilemek istersiniz
Yeni bir elbise alırsınız ona uyumlu yeni bir ayakkabıya ihtiyacınız olduğunu düşünürsünüz
En basitinden yeni bir ajanda alırsınız, yeni ajandaya yeni kalemle başlamak istersiniz hemen bir tane de kalem atarsınız sepete
Örnekler böyle sürer gider..
Siz diderot gibi olmayın, maddi manevi pişmanlığı büyük J

Daha fazlası için videomu izleyebilirsiniz.
Sadelik ve sevgiyle ^.^





Kaynaklar;
http://www.thebrandage.com/
http://www.bilgiustam.com/
https://etilen.net/
http://bilgioloji.com/
http://www.olaganustukanitlar.com/

You Might Also Like

0 yorum

GOODREADS

ETİKETLER

sade bir yaşam minimalist yaşam minimalizm minimalist giyim tarzı kapsül gardırop minimal ebeveynlik minimalist anne baba minimalist ebeveynler daha sade bir hayat içses kapsül dolap sade giyim tarzı sade hayat sade yaşamak sadeleşmek sağlıklı beslenme sağlıklı yaşam sevgili sade günlük sürdürülebilir yaşam sürdürülebilir çevre 2017 doğa dostu adımlar gardırop detoksu gardırop devrimi içsel yolculuk sade yaşam çevre dostu 21 gün kuralı 30 günde sade bir yaşam 80 / 20 kuralı alışkanlıkları değiştirmek alışveriş listesi alışveriş çılgınlığı alışveriş çılgınlığı ile başa çıkma az ile yetinmek az çoktur ağaç dikmek bahar gardırobu basit yaşam bağımlılıktan kurtulmak bebekler için peynir bez torba bir hırka capsule wardrobe capsule wardrobe nedir cruelty free decluttering challenge derle topla rahatla değişim kitapları diderot etkisi diş fırçası don miguel ruiz doğa doğa dostu doğada çözünür poşet doğal dört anlaşma eco friendly ek gıda el emeği hediye ertelememek ev düzenleme ev işlerine yardım evde etkinlik evde peynir yapımı eşya azaltma eşyadan azade hayatlar farkındalık fomo gönül gözü gözde altunbaş gözde altunbaş youtube haftalık yemek planlayıcısı hayatı sadeleştirmek için hayvanlar üzerinde test yapmayan humble brush ilham verenler insan ilişkileri insan ne ile yaşar israf kendi kendine yetebilme becerisi kim john payne kitap inceleme kitap önerisi kişisel gelişim kozmetik içerikleri kozmetik ürünler less is more maneviyat marie kondo meditasyon minimal kitaplık minimalist challenge motivasyon mutluluk ne tüketiyorsunuz nefes nefes almak nomofobi nutella okunması gereken kitaplar oniomania orangutanlar oxo-biodegradable palm yağı pareto ilkesi plastik naylon poşet kullanımı raf ömrü sade bir anne sade bir günlük sade ebeveynlik sade kütüphane sade mutfak sade yaşam alanı sadeleşme rehberi sadeleşmek isteyenler için kitap sağlıklı tarifler sosyal medya bağımlılığı sosyal sorumluluk stresle başa çıkmak sıfır atık yaşam tatlı krizleri temiz kozmetik terapi test yapan markalar tolstoy toltek bilgelik kitabı weed out yout closet yavaşlamak yağmur ormanları yeni yıl dilekleri yılbaşı ağacı fikirleri zamanı tüketmek zararlı kimyasallar zero waste home zero waste lifestyle zero waste living zihinsel minimalizm zihinsel minimalizm. sorumlulukları azaltmak çocuklarla evde neler yapılabilir çocuğa sorumluluk vermek çocuğa yetinmeyi öğretmek önemli azınlığa odaklan örgü örmek ümit şimşek şekersiz hayat

Subscribe